HomeBlog#OddychajPolsko: Sąsiedzi trują Kraków. Do wymiany ponad 21 tys. kopciuchów

#OddychajPolsko: Sąsiedzi trują Kraków. Do wymiany ponad 21 tys. kopciuchów

Kraków jest liderem w walce ze smogiem w województwie. W ostatnich latach w mieście usunięto rekordową liczbę tzw. kopciuchów, jednak nie oznacza to, że smog z miasta zniknął. Blisko 15 proc. zanieczyszczeń unoszących się nad Krakowem w sezonie grzewczym pochodzi z sąsiednich gmin. Te przez ostatnie lata niewiele zrobiły, aby walczyć ze smogiem. Z dostępnych danych wynika, że Kraków otacza ponad 21 tys. tzw. kopciuchów. 

  • Kraków nie jest samotną wyspą, a na stan powietrza ma wpływ bardzo wiele czynników, również to jak wygląda tempo wymiany pieców poza granicami stolicy Małopolski – mówi Paweł Ścigalski, pełnomocnik prezydenta Krakowa ds. czystego powietrza
  • Z dostępnych danych wynika, że Kraków otacza ponad 21 tys. tzw. kopciuchów. W ostatnim czasie w gminach sąsiadujących z miastem wzrosło tempo składania wniosków o dofinansowanie na wymianę przestarzałych kotłów
  • Pamiętajmy jednak, z jakim zadaniem musimy się zmierzyć: tylko w samym obwarzanku pozostały prawie 22 tysiące kopciuchów do likwidacji. Co zamierzają włodarze i obywatele takich gmin jak Wieliczka czy Biskupice, w których wymieniono poniżej 1 proc swoich kopciuchów — pyta Andrzej Guła z Polskiego Alarmu Smogowego

Jeszcze w 2018 r. w Krakowie normy zanieczyszczenia powietrza były przekroczone ponad sto dni w roku. W 2020 r. smogowe dni w stolicy Małopolski były już tylko 64. W ostatnich latach w Krakowie udało się wymienić ponad 14,6 tys. tzw. kopciuchów. Dodatkowo od 1 września 2019 r. obowiązuje całkowity zakaz stosowania węgla.

— Mieszkańcy domów doskonale wiedzą, że nie mogą palić węglem i drewnem, ale mimo wszystko jeszcze się to zdarza. Pojawiają się przypadki, że straż miejska musi interweniować w tym samym miejscu wiele razy. Jednak widać, że przez ostatnie lata mieszkańcy sami nauczyli się reagować w sytuacjach, kiedy ktoś zanieczyszcza powietrze poprzez zgłaszanie tego faktu odpowiednim służbom — tłumaczy Paweł Ścigalski.

— Ważnym punktem zwrotnym tych działań było wprowadzenie zakazu stosowania paliw stałych, jedynego tak restrykcyjnego przepisu w Polsce, który nie tylko przyspieszył likwidację pieców węglowych, ale także w dużym stopniu uświadomił mieszkańcom, że nie ma już tolerancji dla spalania substancji, które generują największą ilość zanieczyszczeń do powietrza. Tym samym Kraków stał się prekursorem zmian, z których w okresie późniejszym czerpały również inne polskie miasta — wyjaśnia urzędnik.

— Praktycznie udało się zlikwidować kopciuchy w mieście. To bardzo duży sukces. Gorzej jest jednak z zanieczyszczeniami komunikacyjnymi. Sytuacja na krakowskich drogach wygląda coraz gorzej. W Krakowie szybko rośnie liczba zarejestrowanych samochodów — mówi Tomasz Borejza dziennikarz SmogLab, działający w Krakowskim Alarmie Smogowym.

— W ostatnie 2,5 roku zwiększyła się o około 10 procent, co przekłada się np. na korki i to, jak wiele spalin muszą wdychać ludzie w mieście. Widać już jasno, że same zakazy i ograniczenia nie wystarczą, by zmniejszyć problem. Potrzeba kompleksowej polityki. Takiej, w której miasto zapanuje nad planowaniem przestrzennym, rozwojem komunikacji publicznej i włączaniem aglomeracji w rozwiązywanie problemów. Patrząc na to, co dzieje się aktualnie i jak przybywa na przykład osiedli pozbawionych dostępu do podstawowej infrastruktury, trudno być jednak optymistą — tłumaczy.

Sąsiedzi trują Kraków

Tymczasem zlikwidowanie prawie wszystkich przestarzałych kotłów w Krakowie nie oznacza, że Kraków pozbył się smogu. Fatalna jakość powietrza w sezonie grzewczym to wciąż problem.

– Kraków nie jest samotną wyspą, a na stan powietrza ma wpływ bardzo wiele czynników, również to, jak wygląda tempo wymiany pieców poza granicami stolicy Małopolski – mówi Ścigalski.

Blisko 15 proc. zanieczyszczeń unoszących się nad Krakowem w sezonie grzewczym pochodzi z sąsiednich gmin. Te przez ostatnie lata niewiele zrobiły, aby walczyć ze smogiem. Z dostępnych danych wynika, że Kraków otacza ponad 21 tys. tzw. kopciuchów.

Gminy sąsiadujące z miastem na wymianę przestarzałych kotłów mają czas do końca 2022 r., tak wynika z zapisów uchwały antysmogowej przyjętej przez radnych sejmiku wojewódzkiego.

Liderem, jeśli weźmiemy liczbę wymienionych kotłów, do liczby wszystkich tzw. kopciuchów jest gmina Liszki. Tam udało się już wymienić ponad 10 proc. przestarzałych kotłów.

“Więcej wniosków o dofinansowanie na wymianę”

W miejscowościach sąsiadujących z Krakowem rośnie liczba wniosków o dotację do wymiany kotła. Łącznie złożono 2 489 wniosków, z czego 1249 złożono w Programie Czyste Powietrze, a 1240 w ramach programów gminnych.

– Kraków zdecydował się wesprzeć finansowo gminy Metropolii Krakowskiej, ponieważ bez konkretnych działań w tzw. obwarzanku problem zanieczyszczenia powietrza będzie uciążliwy dla mieszkańców całego regionu, w tym krakowian, choćby ze względu na emisję napływową. Dzięki takiej współpracy możliwe będzie sfinansowanie bezpośrednich kampanii informacyjnych, kontroli pieców przy wykorzystaniu dronów czy dofinansowanie wynagrodzenia dla osób, które bezpośrednio będą docierały do mieszkańców i namawiały do wymiany kotłów – wyjaśnia pełnomocnik Ścigalski.

Można założyć, że jeśli tempo składania wniosków o dofinansowanie wymiany kotłów nie spadnie, najszybciej z wymianą pozaklasowych kotłów poradzą sobie Zielonki, Liszki, Wielka Wieś i Skawina.

— To dobry sygnał, że rośnie liczba osób zainteresowanych wymianą nieefektywnych, starych kotłów. Liczymy, że na zwiększenie tego tempa wpłyną planowane przez gminy kampanie — mówi Andrzej Guła z Polskiego Alarmu Smogowego. — Pamiętajmy jednak z jakim zadaniem musimy się zmierzyć: tylko w samym obwarzanku pozostało prawie 22 tysiące kopciuchów do likwidacji. Co zamierzają włodarze i obywatele takich gmin jak Wieliczka czy Biskupice, w których wymieniono poniżej 1 proc swoich kopciuchów? Prawo mówi, że od 1 stycznia 2023 roku użytkowanie tych kotłów będzie zakazane i karane — dodaje.

Najnowsze artykuły

W Polsce mamy do czynienia z najgorszą jakością powietrza w Europie. Smog to alarmujący problem, o którym coraz częściej słyszymy w mediach. Powstają specjalne raporty […]

W dobie kryzysu klimatycznego i coraz większych obaw o przyszłość naszej planety, tematyka związana z walką o czystsze powietrze trafiła na pierwsze strony gazet. Nie […]

Człowiek z każdym wdechem wciąga do płuc średnio pół litra powietrza. Przeciętnie w ciągu minuty wykonujemy od 12 do 18 cykli oddechowych co oznacza, że […]